Enkoona z'obulwadde bw'akaliba
Obulwadde bw'akaliba ku mutwe, oba Scalp Psoriasis, bulwadde obulaba olukalu lwa mutwe, nga buleeta ebiwata ebya langi emmyufu, ebya mpumi, n'okuyiya okungi. Buganda bulimu abantu bangi era buleeta obulumi n'okukosa obulamu obwa bulijjo. Okutegeera obulwadde buno n'engeri y'okubuddukanya kiyamba nnyo okufuna obulamu obulungi n'okuwulikira obulungi. Kati tugenda kwekenneenya engeri ez'enjawulo ez'okulwanyisa obulwadde buno n'okufuna obuyambi.
Akatabo kano kali ka kumanyisa bantu bya bulamu bwabwe era tekalina kutwalibwa nga magezi ga basawo. Wekkaanye n’omusawo ow’obukugu okufuna amagezi n’obujjanjabi obukugerekedde.
Obulwadde bw’akaliba ku mutwe, obumanyiddwa nga Scalp Psoriasis, bukolagano bwa lukalu olw’omutwe obuleeta obukommerero bw’obusimu obw’olukalu obukula mu bwangu. Kino kireeta ebiwata ebya langi emmyufu, ebiwata ebya mpumi, n’okuyiya okungi ku kaliba. Obulwadde buno busobola okubeera obutono oba obukulu ennyo, era busobola okukosa ebitundu by’akaliba ebitono oba okukwata akaliba konna. Obutafaanana n’obulwadde obulala, obulwadde bw’akaliba tebwekwatisa, wabula busobola okuleeta okwerabirira n’okukosa obulamu obw’omuntu ow’abulijjo.
Enkoona z’obulwadde bw’akaliba ku mutwe
Okutegeera enkoona z’obulwadde bw’akaliba ku mutwe kiyamba nnyo mu kubulaba amangu n’okufuna obujjanjabi obutuufu. Enkoona ezisinga okumanyibwa zirimu ebiwata ebya langi emmyufu ku kaliba, ebiwata ebya mpumi ebya silvery-white, n’okuyiya okungi okusobola okuleeta obulumi. Abamu basobola okufuna ebiwata eby’omuviiri, ekisobola okuleeta okukunkumuka kw’ebiwata n’okukosa obulamu bw’olukalu. Okuyiya kuno kusobola okubeera okubi ennyo, n’okuleeta okulumwa. Okulaba enkoona zino kikulu nnyo okusobola okufuna obuyambi okuva eri omusawo ow’obukugu mu by’olukalu, omanyiddwa nga dermatologist.
Okulabirira akaliba n’olukalu
Okulabirira obulungi akaliba n’olukalu kikulu nnyo mu kuddukanya obulwadde bw’akaliba. Kino kirimu okukozesa eddagala eriterekeddwa mu dduuka ly’eddagala oba eriwandiikiddwa omusawo, nga shampoo, creams, n’amafuta. Kimu ku bintu ebikulu kwe kukakasa nti akaliba kakuukiridde bulungi, kuba olukalu olw’ekka lusobola okwongera obulwadde. Okukozesa shampoo ezirina salicylic acid oba coal tar ziyamba okugonza ebiwata n’okukunkumula empumi. Okusiiga akaliba amafuta oba lotion ezitegekeddwa kiyamba okukakasa nti olukalu terukala nnyo. Okukozesa amazzi agabuguma mu kugeza omutwe n’okwewala okukozesa amazzi agookya nnyo nakyo kikulu.
Okugonza obulumi n’okuyiya
Ekiruubirirwa ekikulu mu kuddukanya obulwadde bw’akaliba ku mutwe kwe kugonza obulumi n’okuyiya. Eddagala erimu eriyamba lirimu corticosteroids, erisobola okukendeeza okumyufu n’okuyiya. Eddagala erimu eriyitibwa vitamin D analogues n’erimu vitamin A nalyo lisobola okuyamba mu kukendeeza obukommerero bw’obusimu bw’olukalu. Okukozesa eddagala lino nga omusawo bwe yakuwadde amagezi kikulu nnyo. Okwewala okukola ebintu ebiyinza okwongera obulwadde, gamba ng’okukolima akaliba n’amaanyi, nakyo kikulu mu kukendeeza obulumi n’okuyiya. Okukozesa compress ez’obuguma ziri nnyo okuyamba obulumi obutono.
Enkola z’okuddukanya obulwadde bw’akaliba
Okuddukanya obulwadde bw’akaliba ku mutwe kiyinza okwetaaga engeri ez’enjawulo, okusinziira ku bukulu bw’obulwadde. Enkola ezimu zirimu okukozesa eddagala erisiigibwa ku lukalu, eddagala erinywebwa, n’obujjanjabi obuyitibwa phototherapy (okukozesa ekitangaala). Eddagala erinywebwa nga methotrexate oba cyclosporine liweebwa abalwadde abalina obulwadde obukulu ennyo, wabula lina obutonde obubi. Obujjanjabi obuyitibwa biologics, obukozesa protein okugonza obulwadde, nalyo bukubirizibwa mu ngeri ezimu. Okwogera n’omusawo wo ku ngeri esingira ddala okukuyamba kikulu nnyo. Okufuna obujjanjabi obutuufu kiyamba okukendeeza obulwadde n’okukosa obulamu bwo.
| Omusawo/Ekitegeeza | Emirimu Egyaweebwa | Enkoona ezikulu/Amagoba |
|---|---|---|
| Abasawo b’olukalu (Dermatologists) | Okukebera n’okuwa eddagala eritegekeddwa | Obukugu mu kulaba n’okujjanjaba obulwadde bw’olukalu n’akaliba |
| Abasawo abakulu (General Practitioners) | Okulaba obulwadde obusooka n’okuwa amagezi | Okuyamba okukola ku bulwadde obutonotono n’okukuweereza eri abakugu |
| Ebidduka by’eddagala (Pharmacy Services) | Okukugulira eddagala eritali lya butwa n’okuwa amagezi | Okufuna eddagala mu bwangu n’amagezi ku ngeri y’okukozesa eddagala |
Obulamu obulungi n’okuwulikira obulungi
Okufuna obulamu obulungi n’okuwulikira obulungi nga olina obulwadde bw’akaliba ku mutwe kikulu nnyo. Obulwadde buno busobola okuleeta okwerabirira n’okukosa obwongo. Okufuna obuyambi okuva eri abasawo, famire, n’emikwano kiyamba nnyo. Okwewala stress nakyo kikulu nnyo, kuba stress esobola okwongera obulwadde bw’akaliba. Okukola dduyiro, okulya emmere ennungi, n’okufuna otulo otumala kiyamba okukakasa obulamu obulungi. Okwogera n’omusawo wo ku ngeri y’okuddukanya obulwadde buno n’okukola ku by’obwongo nakyo kikulu nnyo. Okufuna obuyambi bw’obwongo kiyamba okukola ku by’obulamu byo obw’omunda.
Mu bufunze, obulwadde bw’akaliba ku mutwe bulwadde obwetaaga okuddukanyizibwa obulungi n’obujjanjabi obutuufu. Okutegeera enkoona, okukozesa eddagala erituufu, n’okufuna obuyambi okuva eri abasawo kiyamba nnyo okukendeeza obulumi, okuyiya, n’okukosa obulamu obwa bulijjo. Okulabirira obulungi akaliba, okugonza obulumi n’okuyiya, n’okuddukanya obulwadde mu ngeri ez’enjawulo byonna bikulu nnyo. Okufuna obulamu obulungi n’okuwulikira obulungi kiyinza okubaawo n’olw’obuyambi obutuufu n’okulabirira obulungi.